Tuinhybride hypericum
Bij de Litha-viering met de cirkel heb ik iets verteld over Sint Janskruid. Een van de kruidjes die ik echt bij deze tijd van het jaar vind passen.
- Latijn: Hypericum perforatum
- Engels: St. John’s Wort
- Volksnamen: Hertshooi, Duivelskruid, Heksenkruid, Johanneskruid, Oliebloempje, Wonderkruid, Jaag den Duivel, Duvelsjacht
Algemeen
Hypericum betekent Hertshooi. Hypericum is afgeleid uit Hypo en Ereiko, wat respectievelijk voor onder en heide staat. Perforatum betekent geperforeerd, als je de bloemblaadjes van Sint Janskruid tegen het licht houdt, begrijp je waar het vandaan komt. Het lijkt of er kleine gaatjes inzitten, dit zijn echter de kliertjes die de heilzame olie bevatten. De rode olie die de plant bevat en velen bekend is als de Johannesolie heeft ook voor de nodige legenden gezorgd.
Voor mij heeft Sint Janskruid een verbinding met Litha. Het Sint Jansfeest zie ik als een verchristelijking van Litha. Sint Jan (Johannes de Doper) is de Heilige van het Licht, een christelijk midzomerfeest wat met Sint Jansvuren word en werd gevierd. Het kruid is vernoemd naar deze heilige, omdat het hoogtepunt van de bloei rond de feestdag van Sint Jan valt (24 juni). Andere verhalen geven aan dat de plant haar naam heeft gekregen tijdens de kruistochten van de ridders van Johannes. Ze gebruiken de olie van de plant voor wondverzorging.
Sint Janskruid is een echt Zonnekruid met zijn warme goudgele bloemen. Hoe meer zon de plant heeft, des te meer bloemen hij maakt. Het bloemetje heeft 5 kelk en 5 kroonblaadjes, het bloeit slechts één dag. Hij wordt afhankelijk van de omstandigheden zo’n 20 tot 100 cm hoog. Hij heeft de voorkeur voor kalkrijke gronden, je vind hem in bossen, weilanden, hagen en heide. De stengels verhouten na verloop van tijd waardoor de boeren ze minder op prijs stelden; Hertshooi betekend hard hooi.
Sint Janskruid kent vele medische toepassingen, het wordt ook wel de Arnica voor de zenuwen genoemd. St. Janskruid heeft de laatste jaren veel in de aandacht gestaan als alternatief voor anti-depressivia. De plant heeft een prachtige signatuur. De gaatjes in de bloemblaadjes helpen de depressieve weer licht door te laten in zijn leven, waardoor de levenslust zich kan herstellen.
Het is een verwarmend kruid, wat helpt te herstellen bij geestelijk leeg raken als gevolg van een teveel energieverbruik. Denk aan klachten als depressie, winterdepressie, pms, adhd. Het is ook een geschikt kruid voor zeer chaotische of gevoelige mensen (hsp).
Het is echter raadzaam het kruid zeer voorzichtig te gebruiken, het heeft namelijk nogal wat contra-indicaties en ongewenste werkingen bij medicijngebruik. Denk aan o.a. de pil, anti-epileptica, hartmiddelen, bloedverdunners, mao-remmers, antidepressivia.
Magie
Geslacht: Mannelijk
Planeet: Zon
Element: Vuur
Goden/Godinnen: Baldur
Krachten: Gezondheid, Bescherming, Kracht, Liefdesvoorspellingen, Geluk
Enkele gebruiken:
- verzamelen voor magische doeleinden op vrijdag of tijdens midzomer
- in bossen gedroogd bij het raam gehangen beschermt het huizen tegen onweer, vuur en negativiteit en beschermt tegen magisch aanvallen
- een ongetrouwde vrouw die st. Janskruid onder haar kussen legt krijgt dromen over haar toekomstige echtgenoot.
- kan in wierook worden gebruikt voor zuivering
Legendes
Twee legendes die ik tegenkwam over Sint Janskruid hebben een christelijke achtergrond. St Janskruid is een bloem die het lijdensverhaal van Christus verteld: Het bloed van Christus zit in de bloemknoppen en de vijfkroonblaadjes verbeelde de vijf wonden van Jezus. De ‘gaatjes’ in de bladeren zijn de wonden veroorzaakt door de doornenkroon.
Sint-Janskruid is zo sterk dat niemand meer ‘slecht’ was. De duivel werd hierdoor werkeloos, wat hem erg nijdig maakte. Op een dag zette hij zijn klauwen in het Sint-Janskruid om het te vernietigen. De gaatjes zijn de afdrukken van de klauw van de duivel. Het Sint Janskruid heeft de strijd overwonnen, dit verhaal zie je ook terug in de naam Jaag den Duvel.
In de Germaanse mythologie vind je de verklaring dat het rode vocht van het Sint Janskruid, het bloed van Wodan/Odin, is, die door een everzwijn werd verwond.
Een andere legende verteld dat iemand die voor het slapen gaan op het Sint Janskruid trapt, de gehele nacht door de elfen wordt wakker gehouden.
Sint-Janskruid wordt al zeer lang medicinaal gebruikt. Dioscorides, de belangrijkste arts van het oude Griekenland, gebruikte het bij de behandeling van heel wat verschillende aandoeningen.
In de middeleeuwen gebruikte men de plant als “duivelsverjager”. Aan de zolder of bij het raam werden bundels Sint-Janskruid gehangen om zich te beschermen het kwaad en heksen. Het kruid verspreidt bij het drogen een naar wierook zwemende geur. Bij het drogen ruikt het kruid enigzins naar wierook, aangenaam voor God, afwerend voor de duivel.
Hypericum perforatum
Johannesolie
Pluk voldoende bloemen om een jampot te vullen. Overgiet de bloemen met olijfolie van een goede kwaliteit. Zet de pot op een warme plaats, bij voorkeur in de volle Zon. Na twee weken kun je de olie afzeven en aanvullen met verse bloemen. Na twee weken vervang je de bloemen weer. Dit herhaal je drie keer, zodat je na zes weken een olie met een dieprode kleur hebt gekregen. Je hebt nu een krachtige johannesolie gemaakt, sterker dan die je in de winkels kunt kopen. De olie blijft circa een jaar houdbaar / werkzaam.
Je kunt de olie gebruiken:
- als verzorgende olie na een dag zonnebaden (niét voor je de zon in gaat gebruiken!)
- een drupje verwarmde olie in het oor bij oorpijn
- als massage-olie bij koude, stijve of verkrampte spieren
- als bodyolie in de winter om de kou of winterdepressie uit het lijf te verdrijven
- op de zonnevlecht gemasseerd om je eigen kracht en energie te beschermen
Bronnen:
- Groene magie – Scott Cunningham
- Signatuur en eigenschappen – Yvonne Maessen (www.kruidenrijk.nl)
- Handboek Geneeskruiden – Lisette Timmermans
- Foto Sint Janskruid: Kulak